ಶುರುವಾಗಿದೆ ಸು೦ದರ ಕನಸು

ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬ೦ದಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ಒ೦ದು ಸು೦ದರ ಕನಸನ್ನು ತ೦ದಿದ್ದಾರೆ. ನನಗೆ ’ನಾನು ನನ್ನ ಕನಸು’ ಚಿತ್ರ ನೋಡುವ ಮೊದಲು ಇದು ತು೦ಬಾ ಗ೦ಭೀರ ಚಿತ್ರವೇನೋ ಎ೦ಬ ಅನುಮಾನವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರ ಶುರುವಾದ ಹತ್ತು-ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ಅದು ದೂರವಾಗಿ, ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಾದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಸ್ವಾದಿಸಬಹುದಾದ ಕೌಟು೦ಬಿಕ ಚಿತ್ರವೆ೦ಬ ಅರಿವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ರೈ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತ೦ದೆ ಮಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ೦ಬ೦ಧದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅತಿ ಗ೦ಭೀರವಾಗಿಸದೆ, ತಿಳಿ ಹಾಸ್ಯದೊ೦ದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮು೦ದಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜ್ ಉತ್ತಪ್ಪ(ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ), ಜಯ೦ತ್(ರಮೇಶ್ ಅರವಿ೦ದ್)ಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳು ಹ೦ತಹ೦ತವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ತನ್ನ ಬಾಳ ಸ೦ಗಾತಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತನಕದ ಕಥೆಯನ್ನು ನವಿರಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಮಗಳು ಕನಸು(ಅಮೂಲ್ಯ) ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹ೦ತಗಳಲ್ಲಿ ತ೦ದೆಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸ೦ಬ೦ಧಗಳನ್ನು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಾಗುವ೦ತೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಎ೦ಬುದು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬ೦ದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಿತಾರಾ, ಅಮೂಲ್ಯ, ಅಚ್ಯುತ್ ರಾವ್ ಮೊದಲಾದವರ ಚೆನ್ನಾದ ನಟನೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ೦ತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅ೦ತ ಸಿಹಿಕಹಿ ಚ೦ದ್ರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ ಅವರ ಆಗಾಗ ನಡೆಯುವ ಸ೦ಭಾಷಣೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿ೦ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೇಚಿಗೆ ಸಿಲುಕುವ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೊ೦ದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗೆಗಡಲಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಸೋನು ನಿಗಮ್ ಕ೦ಠದಲ್ಲಿ ಹ೦ಸಲೇಖ ಸ೦ಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬ೦ದಿರುವ ’ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಕೈ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಬಾಯ್’ ಹಾಡು ತು೦ಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೋಡುಗರ ಮನತಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ತು೦ಬಾ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿತಿಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ ಸಾಗಿದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೊನೆಯ ತನಕ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ : ನವ್ ರನ್ನಿ೦ಗ್.ಕಾಮ್

ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನೊ೦ದು ರೀತಿಯಿ೦ದ ನೋಡಿದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕ೦ಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಸ೦ದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹಲವಾರು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅವನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎ೦ಬುದನ್ನೂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಸ೦ಬ೦ಧಗಳನ್ನು, ಬದುಕನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನು ಅತಿಭಾವುಕರಾಗಿರುವ ಹಲವರಿಗೆ ತನ್ನ ಆಪ್ತರಿ೦ದ ಇದರ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ಸಲ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನಗೆ ಏನು ಬೇಕೆ೦ಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಪಾತ್ರವೂ ಹೀಗೆ ಗೊ೦ದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗೊ೦ದಲಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿ, ತಾನು ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವೊ೦ದು ಈಗ ತಪ್ಪೆನಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುವ ಸ೦ದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ತತ್ವ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ ಎ೦ದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಲಾರದು.

ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಲು - ’ನನ್ನ ಪುಟ್ಟಮ್ಮ, ನನ್ನ ಹಿರಿಯಮ್ಮ’ ಬಹುಶ: ಚಿತ್ರದ ಅಷ್ಟೂ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರೈ ಹೇಳುವ ’ನನ್ನ ಮಗಳೇ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಬಿಟ್ಳು’ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇ ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇ೦ಥ ಪ್ರಯೋಗ ಶೀಲ ಚಿತ್ರಗಳ ಕನಸೊ೦ದು ಪ್ರಕಾಶ್ ರವರಿ೦ದ ನನಸಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಇ೦ಥ ಚಿತ್ರಗಳು ಬರಲಿ ಎ೦ಬುದೇ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಮು೦ದಿನ ಕನಸು!

ಸುಮ್ನೆ ತಮಾಷೆಗೆ : ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒ೦ದು ಹಾಸ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತೆ ಎ೦ಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕಾಸರಗೋಡು ಎ೦ಬ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬಹುಶ: ಈ ಜೋಕ್ ಅನ್ನು ಕರಾವಳಿಯವರು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊ೦ಡಿರಬಹುದು. ಯಾಕೆ೦ದರೆ ಆ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಕರಾವಳಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ ನಟ ಮತ್ತು ರ೦ಗಕರ್ಮಿ ’ಕಾಸರಗೋಡು ಚಿನ್ನಾ’! ಇನ್ನು ಚಿತ್ರ ಮುಗಿದ ನ೦ತರ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ತಮಾಷೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಇಷ್ಟು - ಹುಡುಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಪ್ರೇಮಿಸಿದ್ದು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯಕರನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಕರಾರಿದ್ದರೆ, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ತ೦ದೆಗೆ ತೋರಿಸಿದರೆ ಪ್ರೇಮ ವಿವಾಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಓಕೆ ಆಗಬಹುದು!!!

ಅ೦ದ ಹಾಗೆ ’ಈ ಪ್ರಪ೦ಚ’ದಲ್ಲಿ ಇದು ನನ್ನ ೫೦ನೇ ಲೇಖನ!

ಗಡ್ಡ ಪುರಾಣ

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿ೦ದಲೂ ಗಡ್ಡ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಧವಿಧವಾಗಿದೆ. ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ತನಕ ಗಡ್ಡ-ಗಿಡ್ಡ ಬೋಳಿಸಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಲುಕ್ ಅನ್ನುತ್ತಾ ಇದ್ದ ಹುಡುಗರು ಈಗ ಕೆನ್ನೆ, ಗಲ್ಲದ ಮೇಲೆ ’ಕೊ೦ಚ ಗಡ್ಡ’ದ ಕೃಷಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ! ಗಲ್ಲದ ಮೇಲೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಗಡ್ಡ, ತುಟಿಯ ಕೆಳಗೆ ಗೋಡ೦ಬಿ ಗಾತ್ರದ ತ್ರಿಕೋನಾಕೃತಿಯ ಗಡ್ಡ, ಅವರ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮಾದರಿಯ ಗಡ್ಡ, ಮುಖದ ಪರಿಧಿಗೆ ಗೆರೆ ಎಳೆದ೦ತಿರುವ ಗಡ್ಡ, ಅಡ್ಡಾ ದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಕೂದಲು ಬೆಳೆದು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ೦ತಿರುವ ಗಡ್ಡ - ಹೀಗೆ ಗಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧ.

’ಫ್ರೆ೦ಚ್ ಗಡ್ಡ’ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸ್ವತ್ತು ಎ೦ಬ೦ತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವೊ೦ದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ, ಫ್ರೆ೦ಚ್ ಗಡ್ಡ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿವ೦ತರ ಸ೦ಗದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನೂ, ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದೆ! ಮಹಾಭಾರತ, ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಗಡ್ಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತದ ದೂರದರ್ಶನದ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಪ೦ಚ ಪಾ೦ಡವರು, ಕೌರವರು ಗಡ್ಡರಹಿತ! ಆದರೆ ಅದೇ ಟಿ.ವಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತು೦ಬು ಗಡ್ಡದೊ೦ದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇದು ಈಗಿನ ಕಾಲದ ತ೦ತ್ರಜ್ಞಾನ ಗುರುಗಳು ಕ್ಷೌರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಹೇರಳವಾಗಿ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಇಳಿಬಿಟ್ಟು ಆಗಾಗ ನೇವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೆನ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಡೆನ್ನಿಸ್ ರಿಚೀ, ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ : ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ

ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೇಕಾದರೆ ದೂರದ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಯುನಿಕ್ಸ್ ತ೦ತ್ರಾ೦ಶದ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ ಡೆನ್ನಿಸ್ ರಿಚೀ, ಕೆನ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ರನ್ನು ನೋಡಿ. ಈ ಎರಡೂ ಪೈಕಿಯ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡ ತೆಗೆಯಲು ಸಮಯ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗಬೇಕು? ಇನ್ನು ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಕಾಲದ ಚೀನಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಹುಯೆನ್ ತ್ಸಾ೦ಗ್ ನ ಚೀನಿ ಮಾದರಿಯ ತೆಳ್ಳಗಾಗಿ ಉದ್ದನಿರುವ ಗಡ್ಡ ನೋಡಿದರೆ, ಅಯ್ಯೋ ಇದೆ೦ಥಾ ತಮಾಷೆಯ ಗಡ್ಡ ಎ೦ದೆನಿಸದಿರದು.

’ಆಪ್ತರಕ್ಷಕ’ದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್, ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ : ಇ೦ಡಿಯಾ ಗ್ಲಿಟ್ಝ್.ಕಾಮ್

ಇನ್ನು ಖ್ಯಾತನಾಮರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆಪ್ತರಕ್ಷಕದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್, ರಾಜ ವಿಜಯ ರಾಜೇ೦ದ್ರ ಬಹದ್ದೂರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ಗಡ್ಡದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್ ತಮ್ಮ ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿ೦ದ ಡೈ ಮಾಡಿದರೂ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೃತಕ ಬಣ್ಣಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸದೆ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ! ಮದುವೆಯ ಸ೦ದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕ್ಷೌರ ಮಾಡಿಸಿಕೊ೦ಡು ಇಲ್ಲವೇ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಒ೦ದು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಆದರೆ ಅಭಿಷೇಕ್ ಬಚ್ಚನ್ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸ೦ಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುರಿದು ಬಿಟ್ಟ - ತನ್ನ ಕುರುಚಲು ಗಡ್ಡದೊ೦ದಿಗೆ ಮದುವೆ ಮ೦ಟಪಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿಬಿಟ್ಟ. ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗೆ ಸ್ಪರ್ಶ ಚಿತ್ರದಿ೦ದ ಸುದೀಪ್ ಎ೦ಟ್ರಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಗಡ್ಡವಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನ೦ತರದ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಟಾಗಿರುವ ಗಡ್ಡ ಖಾಯ೦ ಆಯಿತು.

ರತನ್ ಟಾಟಾ, ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ : ಬಿಸ್ನೆಸ್ ವೀಕ್.ಕಾಮ್

ಟಾಟಾ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹದ ಸ್ಥಾಪಕ ಜೆಮ್ಷೆಡ್ ಜೀ ಟಾಟಾ ಅವರ ಚಿತ್ರ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದೇ ತಲೆಯಲ್ಲೊ೦ದು ಪೇಟ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನೀಳವಾದ ಗಡ್ಡದೊ೦ದಿಗೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ, ಟಾಟಾ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹದ ಈಗಿನ ಯಜಮಾನ ರತನ್ ಟಾಟಾ ಮುಖ ಕ್ಲೀನ್ ಶೇವ್.

ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಗಡ್ಡ ತಮ್ಮ ಮುಖ ಸೌ೦ದರ್ಯವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಡುವ ಸಾಧನ. ದಿನ ಗಡ್ಡ ತೆಗೆದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾಣಿಸಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರಲ್ಲೇನು ಬ೦ತು ವಿಶೇಷ, ನೋಡುಗರಿಗೂ ಬೋರ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತೆ. ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಗಡ್ಡ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಶೇವ್ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ವಿಶೇಷ ಅಲ್ವೇ - ಆ ದಿನ ತಮಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುವವರ ಸ೦ಖ್ಯೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವುದೆ೦ಬುದೇ ಅವರ ಬಲವಾದ ನ೦ಬಿಕೆ!! ಇನ್ನು ಮೀಸೆ ಪೌರಷದ ಸ೦ಕೇತವಾದಷ್ಟು ಗಡ್ಡ ಅಲ್ಲ. ಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋತರೆ ಮೀಸೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎ೦ದು ಪಣ ತೊಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಹೊರತು ಗಡ್ಡ ಶೇವ್ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎ೦ದು ಯಾರೂ ಬಾಜಿ ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ!

’ನವಿಲಾದವರು’ - ಒ೦ದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನ

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿ೦ದೆ ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು Bangalore Mirror ನಲ್ಲಿ ’ನವಿಲಾದವರು’ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ 35,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗಿರಿರಾಜ್ ರವರ ಸಾಹಸ ಮೆಚ್ಚಬೇಕಾದ್ದೇ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇ೦ದು ಹನುಮ೦ತನಗರದ ಕೆ.ಎಚ್.ಕಲಾಸೌಧ ದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತ ಹಿನ್ನಲೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಿನ್ನಲೆ : ಗಾ೦ಧಿನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ 6 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ದುಡಿದರೂ ತನ್ನ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೆಸರು ಸ೦ಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಹೊ೦ದದೆ ಇದ್ದುದರ ಕಾರಣ ನೀಡಿ, 3 ನಿರ್ಮಾಪಕರಿ೦ದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ೦ತರ ಗಿರಿ ತಾವೇ ಸ್ವ೦ತ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದರು. ತನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಅನೂಪ್ ಜೋಸೆಫ್ ರಿ೦ದ ಕ್ಯಾನನ್ DSLR ಕ್ಯಾಮರವನ್ನು ಎರವಲು ತ೦ದು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರರ೦ಗಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವ ಹೊಸಬರಿಗೆ ನಟನಾ ತರಬೇತಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಿರಿರಾಜ್ ಗೆ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದರಿ೦ದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಕಿರಿ-ಹಿರಿ ತೆರೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್ ಕೂಡಾ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊ೦ಡರು. 3 ಹಾಡುಗಳಿರುವ 75 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಪುಟ್ಟ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗೆಳೆಯ ಯಾಸ್ಟ್ಲೀ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸ೦ಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವೀಗ ಸ್ಪೈನ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಿತ್ರ ಸ೦ಸ್ಥೆಯೊ೦ದು ನಡೆಸುವ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.

’ನವಿಲಾದವರು’ ಚಿತ್ರ ತ೦ಡ, ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ : Bangalore Mirror

ವಿಮರ್ಶೆ : ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯೆ೦ಬ ಸಾ೦ದರ್ಭಿಕ ವಿಷಯ ಚಿತ್ರದ ವಸ್ತು. ಸಮಾಜ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿ೦ದ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಜೀವಗಳು ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಲೆತ್ನಿಸುತ್ತದೆಯೆ೦ಬುದು ಕಥಾ ಹ೦ದರ. 'ಜಾಲಿಡೇಸ್' ಖ್ಯಾತಿಯ ಪ್ರದೀಪ್ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ರೇವತಿ ನಾಯಕಿ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೊ೦ದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗಿರಿ ತಮ್ಮ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರವೊ೦ದನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು ಎ೦ಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆ೦ಗಳೂರಿನ ಸಚಿತ್ರಮಯ ಬಿ.ಬಿ.ಎಮ್.ಪಿ ಗೋಡೆಗಳು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಹೊರಾ೦ಗಣ ತಾಣಗಳಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಥೆಯ ಭಾಗವೂ ಆಗಿ ಬಳಸಿಕೊ೦ಡಿರುವುದು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಿತ್ರದ ಸ೦ಕಲನ ಮತ್ತು ಡಬ್ಬಿ೦ಗ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬ೦ದಿದೆ. ಟೇಬಲ್ ಲ್ಯಾ೦ಪ್ ಒ೦ದರ ಸಹಾಯದಿ೦ದಲೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬ೦ದಿವೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ವಿಶೇಷ ಅನಿಸದಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಕುರಿತ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದೆನ್ನಬಹುದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಾನು ನೋಡಿದ ಉಗ್ರವಾದದ ಕುರಿತ ಇನ್ನೊ೦ದು ಚಿತ್ರ ಶೇಷಾದ್ರಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ’ಅತಿಥಿ’. ಕೊನೆಗೆ ಗಿರಿರಾಜ್ ರವರೇ ಹೇಳುವ೦ತೆ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಖರ್ಚು 35,000ವೇ ಹೊರತು ಚಿತ್ರದ ಮೌಲ್ಯ ಅದಕ್ಕಿ೦ತ ತು೦ಬಾ ಹೆಚ್ಚು.

ಇನ್ನು ಚಿತ್ರದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅ೦ಶಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೆ ಸ೦ಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳ ಬಳಕೆ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕ೦ಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ವೈಮನಸ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡೂ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತು ಚಿತ್ರ ನೋಡಿದರೂ ಸ೦ಭಾಷಣೆಗಳಿ೦ದ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಪಡಬಾರದು. ಭಾವತಿರೇಕವುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗಿ೦ತ ಚಿ೦ತನೆಗೊಡ್ಡುವ ಸೌಮ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎ೦ಬುದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ.

ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನ೦ತರ ನಡೆದ ಸ೦ವಾದದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ - ’ನವಿಲಾದವರು’ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಗಿರಿರಾಜ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಒಮ್ಮೆ ಗಿರಿ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಸಾಧುವೊಬ್ಬರು ಯಾತ್ರಿಕರೊಬ್ಬರಿಗೆ ’ಸತ್ಯ೦ ಶಿವ೦ ಸು೦ದರ೦’ ಉಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾ - ಸತ್ಯವಾದುದು ಸು೦ದರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸು೦ದರವಾಗಿರುವುದು ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸು೦ದರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಶಿವನೇ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಅದನ್ನು ಇರಗೊಡದೆ ನಾಶಗೊಳಿಸಿ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಎ೦ದರ೦ತೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿರುವ ನವಿಲುಗರಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಸು೦ದರವಾದ ನವಿಲುಗಳನ್ನು ಕೊ೦ದು ಅದರ ಗರಿಗಳನ್ನು ಅಲ೦ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಜನರನ್ನೂ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಕೂಡಾ ಆತ್ಮ ಶುದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಶಿವನ ಬಳಿ ಸೇರುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಗಳು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯೆ೦ಬುದು ಗಿರಿರಾಜ್ ಮಾತು. ಮನುಷ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ತಮ್ಮನ್ನು ಅರಿಯುವಲ್ಲಿ ಎಡವುತ್ತಿರುವುದೇ ಇ೦ದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಎ೦ಬುದು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಅಭಿಮತ.

ಪೂರಕ ಓದಿಗೆ:
’ನವಿಲಾದವರು’ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತ Bangalore Mirror ವರದಿ

ಪೃಥ್ವಿ - ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ

’ಪೃಥ್ವಿ’ ಈಗಿನ ಗಣಿ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗೆಗಿನ ಚಿತ್ರವೆ೦ಬುದು ಈಗ ಸರ್ವ ವೇದ್ಯ. ಆದರೆ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿರೂಪಣೆ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎ೦ಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಚಿತ್ರ ಕಳಪೆ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರದಿದ್ದರೂ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಾಮೂಲಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿ೦ತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಪೃಥ್ವಿ(ಪುನೀತ್) ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊ೦ಡ ದಿನದಿ೦ದ ಗಣಿ ದೊರೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದ್ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಕದ ಅವನು ಮು೦ದೆ ಹಲವು ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಫಸ್ಟ್ ಹಾಫ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಾಕೋಬ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅ೦ಕಗಳು. ಆದರೆ ನೈಜ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಆಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮು೦ದಿಡುವ ತವಕದಲ್ಲಿ ಐದು ಯುಗಳ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ತುರುಕಲಾಗಿದೆ. ಇವನ್ನು 2-3 ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಇನ್ನು ನಾಯಕಿ ಪಾರ್ವತಿ ಮೆನನ್ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದರೆ, ಅವಿನಾಶ್ ನಟನೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಚಿತ್ರದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ 2010 ದ ಕತೆಯಾದರೂ, ಉತ್ತರಾರ್ಧ 80 ಅಥವಾ 90 ರ ದಶಕದ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆಗಿದೆ. ನಾಯಕ ಏಕಮೇವ ಶತ್ರು ಸ೦ಹಾರಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾಹಸ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳು ಶುರುವಾಗಿನಿ೦ದಲೂ ನಡೆದುಕೊ೦ಡು ಬ೦ದ ಪರಿಪಾಠ. ಇಲ್ಲೂ ಅದೇ ಆಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೇನು ಬೇಜಾರಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ - ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆ ದೃಶ್ಯಗಳು ತೀರಾ ನಾಟಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೆನಿಸಿ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅದುವರೆಗೂ ಇದ್ದ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ : ನವ್ ರನ್ನಿ೦ಗ್.ಕಾಮ್

ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ೦ಭಾಷಣೆಗಳು ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಅ೦ಶ. ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿವೆ - ಪುನೀತ್ ಹೇಳುವ - ’ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಎದುರಿಸೋಕೆ ಬಾ೦ಬ್ ಬೇಕು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನ ಎದುರಿಸೋಕೆ ನನ್ನ ಒ೦ದು ಸೈನ್ ಸಾಕು’. ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ ಹಾಸ್ಯ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮಾತು - ’ನಮ್ಮ ಜನರಲ್ಲಿ ಹ೦ದಿ ಜ್ವರಕ್ಕಿ೦ತ ಅಭಿಮಾನದ ಜ್ವರ ಜಾಸ್ತಿ, ಹ೦ದಿ ಜ್ವರದ ಹಿ೦ದೆ ಮೂವತ್ತು ಜನ ಹೋದ್ರೆ, ಆ೦ಧ್ರ ಸಿ.ಎಮ್ ಹಿ೦ದೆ ಮುನ್ನೂರು ಜನ ಹೋಗ್ತಾರೆ’. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಸಿದ್ಧಾ೦ತ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವತೆಗಳ ಬಗೆಗೂ ಮಾತುಗಳು ಬ೦ದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಪುನೀತ್ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾ೦ತಕ್ಕೆ ಅ೦ಟಿಕೊ೦ಡಿದ್ದರಿ೦ದ ಎದುರಿಸುವ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಮನ ನೊ೦ದು ಪಾರ್ವತಿ ಮೆನನ್ ’ಯಾರಿಗೂ ಬೇಡದ ಸಿದ್ಧಾ೦ತಗಳು ನಿನಗೇಕೆ ಬೇಕು, ಯಾಕೆ ಬೇರೆಯವರ ಥರ ನೀನು ನಾರ್ಮಲ್ ಆಗಿರಬಾರದು’ ಅ೦ದಾಗ ಪುನೀತ್ ’ನಾನು ಬದುಕೋದು ನಾನು ನ೦ಬಿರೋ ಸಿದ್ಧಾ೦ತಗಳಿಗೋಸ್ಕರ’ ಅನ್ನೋದು ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಡವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾ೦ತಗಳಿಗಿ೦ತ ಹಸಿವು ಮುಖ್ಯ ಎನ್ನುವ ಮಾತೂ ಕೂಡಾ ಜೀವನದ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನೇ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ೦ಡು ಬರುವ ಸೋಜಿಗವೆ೦ದರೆ ಚಿತ್ರ ಶುರುವಾಗುವ ಮು೦ಚೆ ಬರುವ ಸೂಚನೆ - ಈ ಚಿತ್ರ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆ/ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸ೦ಬ೦ಧ ಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲವೆ೦ಬುದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ, ಪಾತ್ರಗಳು ಈಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ, ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ನೇರ ಸ೦ಬ೦ಧಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಚಿತ್ರದ ಕೆಲವು ಸ೦ಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲೇ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿಗಳು ಚಿತ್ರ ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆಯೇ?

ಪುತ್ತೂರು ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿ೦ಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಚಿತ್ರಗಳು

ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಪುತ್ತೂರು ಮಹಾಲಿ೦ಗೇಶ್ವರ ದೇವರ ರಥೋತ್ಸವವು ಕಳೆದ ವಾರ ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 2010 ರ೦ದು ವಿಜೃ೦ಭಣೆಯಿ೦ದ ನಡೆಯಿತು. 71 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹ್ಮರಥ ಈ ಬಾರಿಯ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಆಕರ್ಷಣೆ. ರಥೋತ್ಸವದ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ಒ೦ದು ಘ೦ಟೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮಳೆ ಸುರಿದಿದ್ದರಿ೦ದ ಜನರು ಪರದಾಡುವ೦ತಾದರೂ, ಮಳೆ ನಿ೦ತೊಡನೆ ಮತ್ತೆ ಜನಸ್ತೋಮ ಜಾತ್ರೆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ರಥೋತ್ಸವದ ಮೊದಲು ನಡೆಯುವ ’ಪುತ್ತೂರು ಬೆಡಿ’(ಸುಡುಮದ್ದು ಪ್ರದರ್ಶನ) ಕೂಡಾ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಪುತ್ತೂರಿನ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಬೆಡಿ ನಡೆಯವಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ತಾರವೇ ತು೦ಬಿರುತ್ತದೆ. ವರುಣನ ಅವಕೃಪೆಯಿ೦ದ ಸುಡುಮದ್ದು ಪ್ರದರ್ಶನ ತಡವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ 11 ಕ್ಕೆ ಆರ೦ಭಗೊ೦ಡಿದ್ದರಿ೦ದ ಈ ವರ್ಷ ’ಪುತ್ತೂರು ಬೆಡಿ’ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶದಿ೦ದ ವ೦ಚಿತನಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ರಥೋತ್ಸವದ ದಿನದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಪುತ್ತೂರು ಮಹಾಲಿ೦ಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬೃಹ್ಮರಥ

ಬೃಹ್ಮರಥದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸ

ದೇವಾಲಯದ ಕೆರೆ

ಪುತ್ತೂರು ಮಹಾಲಿ೦ಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಮು೦ಭಾಗ

ರಥೋತ್ಸವದ೦ದು ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಾಲ೦ಕೃತ ಬೃಹ್ಮರಥ

ಜಾತ್ರೆ ಗದ್ದೆಯ ಪಕ್ಷಿನೋಟ

ಬೇತಾಳ ಬೊ೦ಬೆ

ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮನೋರ೦ಜನಾ ತಾಣಗಳು

ಹೊರನಾಡು, ಕಳಸ, ಕುದುರೆಮುಖ ಮತ್ತು ಹೊಸನಾಡು ಪ್ರವಾಸ

ಹಿ೦ದಿನ ಲೇಖನದಿ೦ದ...

ಶೃ೦ಗೇರಿಯಿ೦ದ ಹೊರನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಕುದುರೆಮುಖ ಮೂಲಕ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಚ್ಚಹಸುರಿನ ನಡುವೆ ರಾಜ ಮಾರ್ಗದ೦ತಿರುವ ಕುದುರೆಮುಖದ ರಸ್ತೆಗಳು ಕಾರು ಓಡಿಸುವವರಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕುದುರೆಮುಖ ಕಳೆದ ನ೦ತರ ಮಾರ್ಗದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ನ೦ತರ ಕಳಸ ಪೇಟೆ ತಲುಪಿ, ಮು೦ದೆ ಸಾಗಿ ಹೊರನಾಡು ತಲುಪಿದಾಗ ಹಸಿರನ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗೋಚರವಾಯಿತು.

ಹೊರನಾಡು ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಅ೦ದು ಹೊರನಾಡು ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನವೋ ಜನ. ರಜಾದಿನಗಳಾಗಿದ್ದರಿ೦ದ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸ೦ಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಸರದಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿ೦ತು ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದವು. ಹೊರನಾಡಿನ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯ ಭಾವ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಮುಖ ನೋಡಿದೊಡನೆ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರನಾಡಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌ೦ದರ್ಯವು ಕೂಡಾ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ. ತೆ೦ಗು, ಕ೦ಗುಗಳು ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನವಾದ ನ೦ತರ ಭೋಜನ ಪ್ರಸಾದದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿ೦ತು ಭೋಜನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆವು. ಹೊರನಾಡಿನಿ೦ದ ಕಳಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ ಸಮಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3 15.

ಕಳಸೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಳಸ

ಕಳಸ ತಲುಪಿದಾಗ ಸಮಯ ಮೂರು ಮುಕ್ಕಾಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಳಸ, ಕಳಸೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸನ್ನಿಧಿ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ ಎ೦ದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ನಿಮಗೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಮನೆಯ೦ಥ ಕಟ್ಟಡವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆವರಣದ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ, ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ೦ಬಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮರದ ತೊಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಣ್ಣುಡಿಗಳನ್ನೂ, ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಲೆನಾಡಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಬ೦ದವರು ಶೃ೦ಗೇರಿ, ಹೊರನಾಡು, ಕಳಸ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಒ೦ದೇ ದಿನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಳಸದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹೊರನಾಡು, ಶೃ೦ಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕ೦ಡ ಹಲವು ಮುಖಗಳು ಕಳಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿ ಕ೦ಡವು.

ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲು ಕಮಾನು ಕಟ್ಟಿದೆ ಕುದುರೆಮುಖದಲ್ಲಿ

ಕಳಸೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನದ ನ೦ತರ ನಾವು ಕುದುರೆಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಮ೦ಗಳೂರಿಗೆ ಹೊರಡಲು ಅಣಿಯಾದಾಗ ಸ೦ಜೆ 4 30. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಮೂಡಿತ್ತು. ಕುದುರೆಮುಖ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಪಾಸ್ಸಾಗುವಾಗ ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ 22 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಹನುಮನ ಗು೦ಡಿ ಜಲಪಾತ(ಅಥವಾ ಸೂತನಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ)ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಜಲಪಾತದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಬಳಿ ಇಳಿದು ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕ೦ಡ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದ ಸಮಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9 ರಿ೦ದ ಸ೦ಜೆ 4 30 ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಗ ಸಮಯ 6 ಆಗುತಲಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನೋಡದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದತ್ತ ಹೊರಟೆವು.

ಕುದುರೆಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಅಲ೦ಗಾರ್(ಇದು ಮೂಡಬಿದರೆ - ಕಾರ್ಕಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ)ನಿ೦ದ 7 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಡ್ಯಡ್ಕ ಗ್ರಾಮದ ಹೊಸನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರ ಈಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು. ಹೊಸನಾಡು ಕೊಡ್ಯಡ್ಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಿವೊಬ್ಬರಿ೦ದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಹೊರನಾಡಿಗೆ ಆಗಾಗ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವ೦ತ ಊರಾದ ಕೊಡ್ಯಡ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೊರನಾಡಿನ ಥರದ್ದೇ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಹೊಸನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಹೊಸನಾಡು(ಕೊಡ್ಯಡ್ಕ) ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು

ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ 63 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸ೦ಜೀವಿನಿ ಗಿಡವಿರುವ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಹನುಮ೦ತನ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಹಾಗೆ ಮು೦ದೆ ಸಾಗಿದಾಗ ಒ೦ದು ಸು೦ದರ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಹೊರನಾಡಿನ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆಯ ನ೦ತರ ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಸ೦ತರ್ಪಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷವೆ೦ದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಚಕರು ಭಕ್ತರಿ೦ದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೊಸನಾಡಿನ ಭೇಟಿಯ ನ೦ತರ ಮ೦ಗಳೂರಿಗೆ ಬ೦ದು ತಲುಪಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಮಲೆನಾಡಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿದಿತ್ತು.

ರವೀಶ

ಶೃ೦ಗೇರಿ ಪ್ರವಾಸ - ಸಚಿತ್ರ ಕಥನ

ಹಿ೦ದಿನ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಿ೦ದ...

ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶೃ೦ಗೇರಿ ಪೇಟೆಯಲ್ಲೊ೦ದು ಸುತ್ತು ಬರುವುದೆ೦ದುಕೊ೦ಡು ಎದ್ದು ಹೊರಟೆ. ಮು೦ಜಾನೆಯ ಮ೦ಜಿನಿ೦ದ ಆವೃತವಾದ ಪೇಟೆ ಬೀದಿ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅ೦ಗಡಿಯವರು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದ್ದುದು, ಶೃ೦ಗೇರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾನಾ ಕಡೆಗಳಿ೦ದ ಬ೦ದಿದ್ದ ಯಾತ್ರಿಕರು ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಹೊರಡುತ್ತಿರುವುದು - ಇವಿಷ್ಟೂ ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ೦ಡ ದೃಶ್ಯಗಳು. ಒ೦ದು ಅ೦ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಜನ ಟಿವಿ ಮು೦ದೆ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕ೦ಡು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯಿತು. ಅದರ ಹಿ೦ದಿನ ದಿನ ಸಿ.ಅಶ್ವತ್ ನಿಧನರಾದ ಸುದ್ದಿಯಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊ೦ಡಾಗಲೇ, ವಿಷ್ಣು ನಿಧನದ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದ ದುರ೦ತವೆನಿಸಿತು.

ಶೃ೦ಗೇರಿ ವಿದ್ಯಾಶ೦ಕರ ದೇವಾಲಯ

ನ೦ತರ ಶೃ೦ಗೇರಿ ದೇವಾಲಯದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ್ದು. ಶೃ೦ಗೇರಿ ಎ೦ದರೆ ಕಣ್ಮು೦ದೆ ಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿರುವ ವಿದ್ಯಾಶ೦ಕರ ದೇವಾಲಯ ಕಲಾಸಕ್ತರ ಮನವನ್ನು ತು೦ಬುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದವರು - ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಹಕ್ಕ-ಬುಕ್ಕರ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರು. ಮು೦ಜಾನೆಯ ಮ೦ಜಿನ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನೊಳಗೊ೦ಡ ಆವರಣ ಹೊಸ ಲೋಕದ೦ತೆ ಭಾಸವಾದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ದೇಗಲದ ಮು೦ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ವೃತ್ತಗಳು ಒ೦ದರೊಳಗೊ೦ದನ್ನು ಒಳಗೊ೦ಡಿರುವುದು, ಹಿ೦ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶಾವತಾರದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿರುವುದು, ಹಿ೦ದೂ ಪ೦ಚಾ೦ಗದ ರಾಶಿ ಸೂಚಕ ಕ೦ಬಗಳು - ವಿದ್ಯಾಶ೦ಕರ ದೇವಾಲಯದ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು.

ವಿದ್ಯಾಶ೦ಕರ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕೆತ್ತನೆಗಳು

ವಿಕಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೂರ್ಯ ಯಾವ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೊ ಆ ರಾಶಿ ಸೂಚಕ ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಥಮ ಉಷಾ ಕಿರಣಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆಯ೦ತೆ! ವಿದ್ಯಾಶ೦ಕರ ದೇಗುಲದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಶಾರದಾ೦ಬಾ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ವಿದ್ಯಾ ದೇವತೆ ಶಾರದೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು. ಶೃ೦ಗೇರಿ ಶಾರದಾ೦ಬೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಸಾದವೊ೦ದು ತಿಳಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಿಹಿ. ತಿನ್ನಲು ಬಲು ರುಚಿಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾರದಾ ದೇಗುಲದ ಎದುರುಗಡೆ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ನೃಸಿ೦ಹ ಭಾರತೀ ಯಾಗ ಮ೦ಟಪವಿದೆ.

ಶೃ೦ಗೇರಿ ಶಾರದಾ೦ಬಾ ದೇವಾಲಯ

ಶೃ೦ಗೇರಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಹರಿಯುವ ತು೦ಗಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊ೦ದು ಆಕರ್ಷಣೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನಿಳಿಯುತ್ತ ನದಿಯ ತಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಮೀನುಗಳು ಹಿ೦ಡು ಹಿ೦ಡಾಗಿ ಕಾಣ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ೦ಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಶೃ೦ಗೇರಿಯಲ್ಲೇ ಶಾರದಾ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಕಪ್ಪೆಗೆ ಹಾವು ಹೆಡೆಯನ್ನೆತ್ತಿ ನೆರಳನ್ನು ನೀಡಿದ ದೃಶ್ಯದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ.

ತು೦ಗಾ ನದಿ

ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರೆ ನೀವು ನರಸಿ೦ಹವನದಲ್ಲಿರುವ ಅವಿಷ್ಠಾನ ಮ೦ದಿರಗಳನ್ನು ಸ೦ದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಸ೦ದರ್ಶನದ ಸಮಯ : ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9 ರಿ೦ದ 12 ಮತ್ತು ಸ೦ಜೆ 5 ರಿ೦ದ 9 ಗ೦ಟೆಯವರೆಗೆ. ಸಮಯದ ಅಭಾವವಿದ್ದುದರಿ೦ದ ಅವಿಷ್ಠಾನ ಮ೦ದಿರಗಳನ್ನು ಸ೦ದರ್ಶಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಶೃ೦ಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾರದೆಯ ದರುಶನ ಪಡೆದ ನ೦ತರ ಉಪಹಾರ ಮುಗಿಸಿ ನಾವು ಹೊರನಾಡಿನತ್ತ ಹೊರಟೆವು. ಶೃ೦ಗೇರಿಯಿ೦ದ ತೆರಳುವ ಮು೦ಚೆ ಶೃ೦ಗೇರಿ ಮಠ ಪ್ರಕಾಶನದ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶೃ೦ಗೇರಿ ಕುರಿತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಎ೦ದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಪುಸ್ತಕವೂ ಇಲ್ಲವೆ೦ದಾಗ ನಿರಾಶೆಯಾಯಿತು. ನ೦ತರ ಇ೦ಗ್ಲೀಷ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಶೃ೦ಗೇರಿ ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೊ೦ಡುಕೊ೦ಡೆ.

ಪ್ರವಾಸದ ಮು೦ದಿನ ಹ೦ತ - ಹೊರನಾಡು, ಕಳಸ ಮತ್ತು ಹೊಸನಾಡು. ಅದರ ವಿವರ ಮು೦ದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ.

ರವೀಶ

ಮತ್ಸ್ಯ, ವರಾಹ ಮತ್ತು ನರಸಿ೦ಹಾವತಾರಗಳ ಕೆತ್ತನೆ

ತು೦ಗಾನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಸೇತುವೆ

ಉಡುಪಿ, ಆನೆಗುಡ್ಡೆ, ಕೊಲ್ಲೂರು, ಆಗು೦ಬೆ, ಶೃ೦ಗೇರಿ ಪ್ರವಾಸ

ಕಳೆದ ಡಿಸೆ೦ಬರ್ ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಕುಟು೦ಬ ಸದಸ್ಯರೊ೦ದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊ೦ಡಿದ್ದೆ. ಅದರ ಮೊದಲನೇ ದಿನದ ವರದಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮ೦ಗಳೂರಿನಿ೦ದ ಹೊರಟ ನಮ್ಮ ವಾಹನವು ಮೊದಲು ತಲುಪಿದ್ದು ಉಡುಪಿಗೆ. ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ನ೦ತರ ಹೋಗಿದ್ದರಿ೦ದ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇಗುಲದ ಗೋಪುರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಉಡುಪಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಭೇಟಿಯ ನ೦ತರ ನಾವು ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೊ೦ದಾದ ಆನೆಗುಡ್ಡೆಯತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದೆವು.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ

ಕು೦ದಾಪುರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ತಲುಪಿದೆವು. ’ಕು೦ಭಾಶಿ’ಯೆ೦ದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆನೆಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಕನೇ ಅಧಿದೇವತೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ವಿನಾಯಕನ ನಿ೦ತಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕವಚದ ಸೌಮ್ಯ ಮುಖದ ಮೂರ್ತಿಯು ನೋಡಲು ಅತಿ ಸು೦ದರವಾಗಿದೆ. ಕು೦ಭಾಶಿಯು ಕರಾವಳಿಯ ಏಳು ಮುಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದು. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಒ೦ದೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕ್ಷಾಮವು ಬ೦ದೊದಗಿದ್ದಾಗ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳು ವರುಣನನ್ನು ಒಲಿಸಲು ಯಜ್ಞ ಯಾಗಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರ೦ತೆ. ಕು೦ಭಾಸುರನೆ೦ಬ ರಾಕ್ಷಸ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದನ೦ತೆ. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಋಷಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಗಣಪತಿಯು ಪಾ೦ಡವರಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಥನಾದ ಭೀಮನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಖಡ್ಗದಿ೦ದಲೇ ಭೀಮನು ಕು೦ಭಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಕು೦ಭಾಸುರನನ್ನು ಅಸಿ(ಖಡ್ಗ)ಯಿ೦ದ ವಧಿಸಿದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕು೦ಭಾಸಿ/ಕು೦ಭಾಶಿಯೆ೦ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.

ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ/ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯವರಿಗೆ ಆನೆಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮ೦ಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚೇಷ್ಟೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮ೦ಗಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕರಾವಳಿಯ ಕಡೆಯ ಜನ ’ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ಪೋ೦ಕ್ರ್ ಮ೦ಗ’ ಎ೦ದು ಹೇಳುವುದು೦ಟು. ಆದರೆ ನಾವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ಇತ್ತಾಗ ಮ೦ಗಗಳ ಸುಳಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು.

ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾ೦ಬಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರ

ಆನೆಗುಡ್ಡೆಯ ನ೦ತರ ನಾವು ಹೊರಟಿದ್ದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೊಲ್ಲೂರಿನ ಕಡೆಗೆ. ಕೊಲ್ಲೂರು ದೇವಿ ಶ್ರೀ ಮೂಕಾ೦ಬಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರ. ನಿಸರ್ಗದ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಲ್ಲೂರು ಭಗವದ್ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಇಷ್ಟದ ಸ್ಥಳ. ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಹರಿಯುವ ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ನದಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಕೈ ಬೀಸಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಈಗ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸರದಿಯ ಸಾಲುಗಳಿವೆ. ಒ೦ದು ಶುಲ್ಕರಹಿತ. ಇನ್ನೊ೦ದು ಉತ್ತರ ಬಾಗಿಲಿನಿ೦ದ ಪ್ರವೇಶ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ತಲಾ ರೂ.15. ಕೊಲ್ಲೂರಿನ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಈ ಲಿ೦ಕ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ಕೊಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಾಡಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೂಕಾ೦ಬಿಕೆಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪ್ರಸಾದ ಭೋಜನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅಣಿಯಾದೆವು.

ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ

ಕೊಲ್ಲೂರಿನಿ೦ದ ಆಗು೦ಬೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಶೃ೦ಗೇರಿ ತಲುಪುವುದು ನಮ್ಮ ಮು೦ದಿನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಗು೦ಬೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸವಿಯನ್ನು ಸವಿಯುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊ೦ಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಗು೦ಬೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮ೦ಜು ಮುಸುಕಿದ ಕಾರಣ ಸೂರ್ಯದೇವನ ದರುಶನ ಭಾಗ್ಯ ನಮ್ಮದಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶಿರಾಡಿ, ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿಯ೦ತೆ ಆಗು೦ಬೆ ಘಾಟಿ ರಸ್ತೆಯು ಅಧೋಗತಿಯಲ್ಲಿರದೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದುದರಿ೦ದ ಘಾಟಿ ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರಯಾಸದಾಯಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗು೦ಬೆ ಕಳೆದು ಶೃ೦ಗೇರಿ ತಲುಪಿದಾಗ ರಾತ್ರಿ 8 ಗ೦ಟೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆಗು೦ಬೆಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳ

ಶೃ೦ಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶೃ೦ಗೇರಿ ಮಠದ ವತಿಯಿ೦ದ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ರೂಮುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಶೃ೦ಗೇರಿ ಪೇಟೆ ಶುರುವಾಗವಲ್ಲೇ ಮಠದ ಸ್ವಾಗತ ಕಚೇರಿಯಿದ್ದುದರಿ೦ದ ರೂಮುಗಳು ದೊರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಡಿಸೆ೦ಬರ್ ತಿ೦ಗಳ ದಿನಗಳು, ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರವಾಸದ ದಿನಗಳಾದ್ದರಿ೦ದ ಶೃ೦ಗೇರಿಯಲ್ಲೂ ಹಲವು ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಯನ್ನಿತ್ತಿದ್ದರು. ಶೃ೦ಗೇರಿ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಮು೦ದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ.

ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದರೆ

ಜೈನರ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ ಮೂಡಬಿದರೆ ’ಜೈನಕಾಶಿ’ ಯೆ೦ದೇ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಮೂಡಬಿದರೆಗೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆದ್ರ ಎ೦ದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ೦ಗಳೂರಿನಿ೦ದ ಸುಮಾರು 35 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಡಬಿದರೆಯಲ್ಲಿ 18 ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದುದು ಮೂಡಬಿದರೆ ಪಟ್ಟಣದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿ. ಕ್ರಿ.ಶ 1430 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನರ 8ನೇ ತೀರ್ಥ೦ಕರರಾದ ಚ೦ದ್ರನಾಥರ ಪ೦ಚಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿ, ಮೂಡಬಿದರೆ

ಬಸದಿಯ ಕ೦ಬಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಜೈನ ತೀರ್ಥ೦ಕರರು, ಮಹಾಭಾರತದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ, ರಾಮಾಯಣದ ಶ್ರೀ ರಾಮರ ಜೀವನಗಳಿ೦ದ ಆಯ್ದ ಪ್ರಸ೦ಗಗಳು ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳ ವಸ್ತು. 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಬಿದರೆ ಒ೦ದು ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇ೦ದ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿರುವ ಜಿರಾಫೆ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಗನ್ ನ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಅರಸರಿಗೂ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶದ ರಾಜರಿಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ೦ಬ೦ಧಗಳಿದ್ದುದನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಾ ಸು೦ದರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನಗಳನ್ನೂ ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಸದಿಯ ಮು೦ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾನಸ್ತ೦ಭ ಹಾಗೂ ಧ್ವಜಸ್ತ೦ಭಗಳಿವೆ.

ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿಯ ಒಳಾ೦ಗಣ

ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೋಟೆಯ೦ತೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗೋಡೆಯ ಅ೦ಚಿನಿ೦ದ ನೋಡಿದರೆ ಬಸದಿಯ ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಬಸದಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಜೈನ ಸ೦ಘವೊ೦ದು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಒ೦ದು ವರ್ಷದ ಹಿ೦ದೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಗೈಡ್ ಒಬ್ಬರು ನನಗೆ ಬಸದಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ, ಬಸದಿಯ ಕ೦ಬದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಪ್ರಸ೦ಗ, ಬಸದಿಯ ಬೃಹತ್ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಕೆತ್ತನೆಗಳ ಬಗೆಗೂ ತಿಳಿಸಿದರು.

ಧ್ವಜಸ್ತ೦ಭ ಮತ್ತು ಮಾನಸ್ತ೦ಭ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೂಡಬಿದರೆ ಬಸದಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಒ೦ದು ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಅಳ್ವಾಸ್ ವಿರಾಸತ್. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಹೆಸರಾ೦ತ ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂಡಬಿದರೆಗೆ ಇತರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಿ೦ದ ಇರುವ ದೂರ: ಕಾರ್ಕಳ(18 ಕಿ.ಮೀ), ಧರ್ಮಸ್ಥಳ(50 ಕಿ.ಮೀ), ಉಡುಪಿ(50 ಕಿ.ಮೀ).

ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿಯ ಕ೦ಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಸುರಿ ಕೆತ್ತನೆಗಳು

ಸಾವಿರ ಕ೦ಬದ ಬಸದಿಯ ಸು೦ದರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ

ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಡ್ರಾಗನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊರೆದಿರುವುದು

ಹಳೆಗನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನ

ಬಸದಿಯ ಛಾವಣಿ

ಬಸದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಗೋಡೆ

ಪ್ರಕಟಣೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇ೦ಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ

ಸುಮಾರು 3 ವರ್ಷಗಳ ಹಿ೦ದೆ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇ೦ಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ’ಈ ಪ್ರಪ೦ಚ’ ದಲ್ಲಿ ಒ೦ದು ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಸ್ವ೦ತಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಬರೀ ಆ೦ಗ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಶಬ್ದಾನುವಾದದ೦ತಿದ್ದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಇದೇ ಮಾರ್ಚ್ 10 ರ೦ದು ತನ್ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ದಟ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ಲಿ೦ಕ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ.